Jak działa ryczałt od dochodów spółek
Ryczałt od dochodów spółek, potocznie CIT estoński, reguluje rozdział 6b ustawy o CIT (art. 28c i następne). Zamiast płacić podatek co roku od dochodu podatkowego, spółka płaci go dopiero wtedy, gdy zysk wychodzi do wspólników. Dopóki zysk zostaje w firmie i finansuje jej rozwój, podatku od niego nie ma.
Podstawą opodatkowania nie jest dochód liczony według zwykłych zasad CIT, lecz przede wszystkim zysk netto ustalony według przepisów o rachunkowości i przeznaczony do wypłaty. Obok podzielonego zysku ryczałt obejmuje między innymi ukryte zyski, wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą i zysk wypracowany w okresie ryczałtu, gdy spółka z niego wychodzi.
W efekcie na ryczałcie decyzja o dywidendzie jest jednocześnie decyzją o podatku. Uchwała o podziale zysku uruchamia obowiązek zapłaty ryczałtu przez spółkę i poboru PIT od wspólnika.
Stawki i odliczenie po stronie wspólnika
| Grupa | Ryczałt spółki | PIT wspólnika | Odliczenie ryczałtu od PIT |
|---|---|---|---|
| Mały podatnik albo rozpoczynający działalność | 10% | 19% | 90% ryczałtu przypadającego na wypłatę |
| Pozostali podatnicy | 20% | 19% | 70% ryczałtu przypadającego na wypłatę |
Małym podatnikiem jest spółka, której przychody ze sprzedaży razem z podatkiem VAT nie przekroczyły w poprzednim roku równowartości 2 milionów euro. Odliczenie wspólnika wynika z art. 30a ust. 19 ustawy o PIT i dotyczy ryczałtu, który przypada na jego udział w wypłacie. Podatek pobiera spółka jako płatnik. Ogólne zasady opodatkowania dywidend, także poza ryczałtem, opisujemy na stronie podatek od dywidendy.
Przykład liczbowy dla obu grup
Przykład uproszczony, w ujęciu stosowanym w typowych zestawieniach łącznego obciążenia: spółka przeznacza do wypłaty 100 000 zł, a od tej samej kwoty liczymy ryczałt i PIT wspólnika. W rzeczywistej spółce kwoty zależą od tego, jak ustalono podstawę i ile wspólników dzieli zysk.
| Pozycja | Mały podatnik | Pozostali |
|---|---|---|
| Wypłata | 100 000 zł | 100 000 zł |
| Ryczałt spółki | 10 000 zł (10%) | 20 000 zł (20%) |
| PIT wspólnika przed odliczeniem | 19 000 zł (19%) | 19 000 zł (19%) |
| Odliczenie części ryczałtu | 9 000 zł (90% z 10 000 zł) | 14 000 zł (70% z 20 000 zł) |
| PIT do zapłaty | 10 000 zł | 5 000 zł |
| Łączne obciążenie | 20 000 zł (20%) | 25 000 zł (25%) |
Dla porównania, przy zwykłym CIT spółka płaci podatek od dochodu co roku, a wspólnik dodatkowo 19 procent od dywidendy, bez odliczenia. Na ryczałcie przewaga polega głównie na tym, że podatek od zysku zatrzymanego w spółce nie powstaje, dopóki zysk nie zostanie wypłacony. Więcej przykładów porównujemy w artykule wypłata dywidendy przy CIT estońskim.
Kiedy powstaje podatek
Najważniejsze zdarzenie to podział zysku. Ryczałt od podzielonego zysku spółka płaci co do zasady do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym podjęto uchwałę o podziale zysku. PIT od dywidendy pobiera w dniu wypłaty, uwzględniając odliczenie części ryczałtu. Poza dywidendą podatek powstaje między innymi przy:
- ukrytych zyskach, czyli świadczeniach na rzecz wspólników albo podmiotów z nimi powiązanych, które nie są formalną dywidendą, na przykład korzystaniu z majątku spółki do celów prywatnych,
- wydatkach niezwiązanych z działalnością gospodarczą,
- wyjściu z ryczałtu, gdy spółka rezygnuje z niego albo przestaje spełniać warunki, a zysk z okresu ryczałtu nie został jeszcze opodatkowany,
- wypłacie zysku sprzed wejścia na ryczałt, który przy podziale też podlega opodatkowaniu według zasad z ustawy.
Ukryte zyski to obszar, w którym najłatwiej o błąd. Ustawa podaje przykłady, ale katalog jest otwarty, więc nietypowe świadczenia na rzecz wspólnika warto omówić z doradcą, zanim zostaną wykonane.
Warunki i okres 4 lat
Z ryczałtu mogą korzystać spółki z o.o., spółki akcyjne, proste spółki akcyjne, spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne, które spełniają warunki ustawowe. W ogólnym zarysie są to:
- wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne,
- przychody pasywne (na przykład odsetki, część przychodów z praw majątkowych i wierzytelności) nie przekraczają 50 procent przychodów,
- spółka zatrudnia określoną liczbę osób na podstawie umów o pracę albo umów zbliżonych i ponosi z tego tytułu wydatki,
- spółka nie posiada udziałów ani akcji w innych spółkach ani nie jest wspólnikiem innych podmiotów w zakresie wskazanym w ustawie.
Ryczałt wybiera się na okres 4 kolejnych lat podatkowych, który przedłuża się na następne okresy, jeśli spółka nadal spełnia warunki i nie zrezygnuje. Utrata warunku w trakcie okresu oznacza wyjście z ryczałtu i opodatkowanie zysku, który nie był jeszcze opodatkowany. Szczegółowe warunki, wyjątki i terminy zawiera ustawa o CIT. Tekst ma charakter ogólny i nie zastępuje porady doradcy podatkowego.
Co widać w sprawozdaniu i w serwisie
Spółka na ryczałcie składa sprawozdanie finansowe do Repozytorium Dokumentów Finansowych tak samo jak każda inna. Zysk netto widać w rachunku zysków i strat, ale dopóki wspólnicy nie podejmą uchwały o jego wypłacie, zostaje w spółce, zwykle jako kapitał zapasowy albo zysk z lat ubiegłych. Dlatego spółka na ryczałcie może przez kilka lat nie wypłacać nic, a potem wypłacić zysk zgromadzony w tym czasie.
W serwisie pokazujemy wypłatę dopiero wtedy, gdy wynika z uchwały o podziale zysku, rachunku przepływów albo zestawienia zmian w kapitale własnym. Rok bez uchwały o wypłacie to rok bez wypłaty, a rok bez dokumentów to brak danych. Przy wypłacie zysku z kilku lat stopa wypłaty liczona wobec zysku jednego roku może przekroczyć 100 procent. Wtedy patrzymy na kilka lat naraz i zaznaczamy, z jakiego okresu pochodzi wypłacony zysk.
Przy wspólniku pokazujemy szacowaną kwotę przypadającą na udziały, czyli kwotę wynikającą z uchwały, przed potrąceniem PIT. Ile zostanie po podatkach, zależy od grupy podatnika według tabeli wyżej.